W psychoterapii psychodynamicznej posługujemy się dwoma szczególnie istotnymi terminami, które stanowią ważne narzędzia pracy terapeutycznej. Pierwszy z nich to przeniesienie. Pojęcie to oznacza stan, w którym pacjent doświadcza terapeuty jako istotnej postaci ze swojego życia. Uczucia i cechy konkretnej osoby wraz z rozwojem procesu terapeutycznego zostają przypisane przez pacjenta do psychoterapeuty. Przykładem może być np. uczucie złości lub nieufności. Proces przeniesienia odbywa się w sposób nieświadomy, umożliwia jednak zebranie dużego materiału dotyczącego relacji budowanych w przeszłości.
Terapeuta psychodynamiczny podczas procesu psychoterapii jest szczególnie zainteresowany sposobem w jaki pacjent rozumie własne przeżycia, działania, myśli, a także w jaki sposób te przeżycia oddziałują na aktualne życie.
Interpretacja przeniesienia ma kluczowe znaczenie w procesie psychoterapii. Systematyczna praca na przeniesieniu podczas terapii powoduje lepsze rozumienie własnych afektów (nastrojów) i doświadczenia, co wpływa na radzenie sobie z przeżyciami wynikającymi z przeniesienia oraz zwiększenie własnej refleksyjności, umiejętność znoszenia frustracji.
Drugim terminem jest przeciwprzeniesienie, które w pierwotnej wersji stanowiło idealne odzwierciedlenie przeniesienia. Początkowo przeciwprzeniesienie rozumiano jako zjawisko, w którym terapeuta doświadcza pacjenta jako inną osobę z własnej przeszłości. Różnica polegała na tym, że o ile przeniesienie jest podczas spotkania omawiane, to przeciwprzeniesienie i związane z nim emocje jest nadzorowane przez terapeutę, jednocześnie nie będąc ujawnianym. Dziś na przeciwprzeniesienie spoglądamy bardziej jako na świadomą reakcję emocjonalną terapeuty w stosunku do pacjenta, stanowiącą informację o świecie wewnętrznym tego drugiego.
Podczas wymiany przeniesienie-przeciwprzeniesienie powstaje relacja terapeutyczna. Przeniesienie umożliwia pacjentowi dostrzeżenie swoich emocji i możliwe schematy, co do których zachodzi – nieprzypadkowy – proces powtarzalności.
Literatura:- Glen O. Gabbard „Psychiatria psychodynamiczna w praktyce klinicznej”
- Frank E. Yeomans, John F. Clarkin, Otto F. Kernberg „Psychoterapia skoncentrowana na przeniesieniu w leczeniu zaburzeń osobowości borderline”
- John F. Clarkin, Peter Fonagy, Glen O. Gabbard „Psychoterapia psychodynamiczna zaburzeń osobowości”