Zaburzenie to coś, co odbiega od normy, utrudnia harmonijne funkcjonowanie. Zaburzenia osobowości to głęboko utrwalone wzorce zachowania, które sprawiają, że człowiek reaguje w sposób mało elastyczny, powtarzający się w zróżnicowanych sytuacjach. Oznacza to, że choć zmienia się tło – osoby, z którymi rozmawiam, sytuacja, w której się znajduję, nie zmienia się sposób reagowania: jest powtarzalny, tak jakby dany człowiek pozostawał w pewnym sensie ślepy i głuchy na niuanse i różnice. Osoba cierpiąca na zaburzenia osobowości reaguje w sposób, który znacznie odbiega od tego, co jest przyjęte i uznawane za normalne w danej kulturze. Ktoś może na przykład reagować z przesadną agresją, z nieuzasadnioną roszczeniowością, być w niezrozumiały dla innych sposób wyniosły, obrażać się etc. Często takie zachowania są związane z przeżywanym przez danego człowieka poczuciem cierpienia. W efekcie taka osoba ma trudności w osiąganiu swoich życiowych celów, znalezieniu równowagi wewnętrznej, utrzymania stabilnej pracy, stworzenia związku.
Zaburzenia osobowości w świecie psychologii traktuje się jako oddzielną grupę zaburzeń psychicznych. Wśród wielu podziałów, które ułatwiają rozumienie ich różnorodnych odmian, warto przyjrzeć się temu, które dzieli zaburzenia na trzy wiązki:
- Wiązka A to zaburzenia, które sprawiają, że dana osoba zachowuje się w sposób dziwaczny, ekscentryczny
- Wiązka B zbiera typy problemów które skutkują emocjonalnością, dramatycznym zachowaniem, lekceważeniem konsekwencji (m.in. zaburzenie osobowości borderline, narcystyczne)
- Wiązka C to zaburzenia, których znakiem rozpoznawczym jest napięcie, lęk i przerażenie, z którym zmagają się pacjenci.
Warto pamiętać, że przedstawiony podział to jedynie klasyfikacja – żywy pacjent, który przychodzi do gabinetu terapeuty, to zwykle osoba zmagająca się z różnorodnymi problemami, które mogą łączyć w sobie kilka typów osobowości.
