Terapia ekspresywna versus wspierająca

Typ terapii zależy przede wszystkim od potrzeb, z jakimi przychodzi do gabinetu pacjent. Niektórzy chcą dokonać zmian w swoim życiu, przychodzą z niejasną wiedzą o tym, że coś w nich utrudnia prowadzenie satysfakcjonującego życia. Interesują ich głębsze zmiany i nawet, jeśli nie mają do końca świadomości, na czym miałyby one polegać, są zdeterminowani, by podjąć dłuższą pracę nad sobą. Dla takich osób powstała terapia ekspresywna, nastawiona na zmianę osobowości. Jest to praca długotrwała, opierająca się na neutralnej postawie terapeuty, który nie radzi, co pacjent powinien zrobić, wstrzymuje się od oceniania jego postępowania, nie udziela bezpośredniego wsparcia. Jest raczej lustrem, w którym pacjent ma możliwość przejrzeć się i dokonać powolnych zmian w tym, co jest mało adaptacyjne, czyli np. prowadzi do powtarzających się porażek w relacjach. Rola terapeuty to przede wszystkim zatrzymywanie pacjenta na istotnych, często sprzecznych treściach, o których mówi podczas sesji, praca z emocjami, które pacjent często nawykowo ukrywa, unieważnia lub upatruje ich w drugiej osobie, lecz nie w sobie, wreszcie próba połączenia problematycznych reakcji pacjenta z szerszym tłem jego psychiki lub historii.

Terapia wspierająca opiera się na nieco innych założeniach. Terapeuta może zajmować określone stanowisko w sprawach, o których mówi pacjent, czasem służy wsparciem w uciążliwych dylematach, gdy jest to potrzebne – uczy pacjenta podstawowych praw i mechanizmów rządzących psychiką, by ten mógł się czuć pewniej w świecie relacji międzyludzkich. Terapeuta rezygnuje więc w pewnym sensie ze swojej neutralności. Pacjent może uzyskać w ten sposób bardziej bezpośrednie wsparcie, mniej możliwa jest natomiast głębsza przemiana osobowości.

Jak widać, oba typy terapii znacznie się różnią. Zostały stworzone z myślą o nieco innym typie pacjenta. Są osoby, które nie są w stanie poddać się długotrwałej, bardzo intensywnej emocjonalnie psychoterapii opartej na interpretacji. Pacjenci o szczególnie kruchej konstrukcji psychicznej mogą przeżywać takie doświadczenie jako zbyt obciążające. Dla takich osób pierwszym wyborem jest zwykle właśnie psychoterapia wspierająca, przy założeniu, że po wzmocnieniu osobowości mogą rozpocząć głębszą terapię ekspresywną, z reguły już z innym terapeutą.